واحد تخصصی و فوق تخصصی مغز و اعصاب اطفال
مسئول کلینیک: دکتر حسن بختیاری
مدرک تحصیلی: فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و نوجوانان - دوره تکمیلی تکامل کودکان و شیرخواران
شماره تماس بخش: 02433130731
محل دستیابی: درمانگاه تکامل و نوتوانی کودکان و شیرخواران
طبقه اول - درمانگاه های تخصصی و فوق تخصصی مرکز آموزشی و درمانی آیت ا... موسوی زنجان
معرفی و رسالت:
واحد تخصصی و فوق تخصصی مغز و اعصاب کودکان از سال ۱۳۸۸ در بیمارستان آیت الله موسوی زنجان افتتاح و دایر گردید.
اختلالات و بیماریهای مغز و اعصاب اطفال و بزرگسالان از نظر اتیولوژی، ماهیت و درمان، تفاوت و تمایز واضح با یکدیگر دارند؛
بیماریهای مغز و اعصاب اطفال، عمدتاً مادرزادی میباشد که از نظر ماهیت و سیر بیماری و علل و پیش آگهی، تفاوت واضحی با بیماریهای بزرگسالان دارد که عمدتاً علت اکتسابی دارند، لذا انتخاب کادر درمان مناسب در بهبود وضعیت کودکان نقش اساسی دارد.
اهم بیماریهای حوزه تخصص و فوق تخصص کودکان شامل موارد زیر میباشد:
۱ تشنج کودکان:
از شایع ترین بیماری های دوران کودکی، تشنج می باشد. حدود ۷۰ درصد تشنجهای دوران زندگی، در کودکی اتفاق میافتد و شامل انواع تب و تشنج، اسپاسم شیرخوارگی، سندرمهای تشنجی دوران نوزادی، سندرمهای تشنجی دوران کودکی و سایر بیماری های مرتبط با تشنج کودکان میباشد.
تشنج دوران کودکی از نظر بررسی علل زمینهای، مانند اختلالات الکترولیتی، بیماریهای متابولیک، اختلالات ساختاری، عفونتهای مغز و اعصاب، اختلالات تکاملی مغز و اعصاب و اختلالات ژنتیکی، تومورها، دفورمیتههای مغزی، انواع تروما، کیستها، بسیار مهم و حائز اهمیت هستند.
یکی از ابزارهای اساسی برای ارزیابی تشنج کودکان، نوار مغزی یا الکتروانسفالوگرافی میباشد. نوار مغزی کودکان با توجه به اندازههای متفاوت جمجمه کودکان، با در نظر گرفتن محل آناتومیک به صورت دقیق باید انجام گردد، که این امر در واحد نوار مغزی به صورت دقیق و صحیح انجام میگردد.
۲ اختلالات حرکتی:
اختلالات حرکتی دوران کودکی علل متفاوت اکتسابی و ژنتیکی دارد که از آن جمله میتوان به فلج مغزی (Cerebral Palsy)، سندرم دوشن، نوروپاتیهای ارثی مثل بیماریهای S.M.A و C.M.T و نوروپاتیهای اکتسابی مانند گیلن باره و غیره اشاره نمود.
۳ بیماریهای نورومتابولیک
با توجه به اینکه بیماریهای متابولیک، عمدتاً ماهیت مادرزادی داشته و تظاهرات مغزی از شایعترین تظاهرات بیماریهای متابولیک میباشد، لذا کودکان با علائم نورومتابولیک، یکی از حیطههای فعالیت مغز و اعصاب اطفال و نوجوانان میباشد.
بیماریهای نورومتابولیک، در صورت تشخیص و درمان زود هنگام، پاسخ دهی خوب و مناسبی به درمان داده و پیش آگهی بیماران را بهبود خواهد بخشید و در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع، میتواند اثرات منفی و ماندگاری را ایجاد کند.
۴ بیماریهای ژنتیکی
با توجه به ماهیت بیماریهای ژنتیکی، که میتوانند به صورت مادرزادی و یا در دوران کودکی بروز نمایند و تاثیرات مهمی بر تکامل مغزی کودکان داشته باشند، شناسایی آنها از دو جنبه، درمان خود بیمار و برنامهریزی جهت خانواده از نظر غربالگری و پیشگیری از تولد فرزندان بیمار در آینده، بسیار مهم است.
سندرم داون و سایر اختلالات کروموزومی و بیماریهای ژنتیکی مانند توبروس اسکلروزیس، نوروفیبروماتوز و سایر اختلالات ژنتیکی، از جمله بیماریهای ژنتیکی دوران کودکی هستند.
۵ اختلالات ماده سفید مغزی (White Matter)
یکی از بیماریهای دوران کودکی، اختلالات مادرزادی و اکتسابی ماده سفید مغزی میباشد.
انواع بیماریهای مادرزادی ماده سفید مغز، میتواند در سنین مختلف در دوران کودکی بروز نماید و موجب بروز تشنج، پسرفت تکامل، اختلالات بینایی، شنوایی و حرکتی گردد که از آنها میتوان به انواع لکودیستروفیها، بیماریهای ذخیرهای و بیماری نورومتابولیک با درگیری ماده سفید مغز اشاره نمود.
بیماریهای اکتسابی ماده سفید مغز، در دوران کودکی نسبت به بزرگسالی شیوع کمتری دارد. با توجه به ماهیت خاص دوران کودکی، درمان این نوع اختلالات نیازمند توجه خاص میباشد.
۶ سردرد در کودکان
کودکان نیز مانند بزرگسالان به دلایل مختلف دچار سردرد میشوند که درمان بر اساس اتیولوژی و علت زمینهای و تشخیص آن، اهمیت ویژه دارد.
برخی داروهای درمان سردرد بزرگسالان، برای کودکان منع مصرف دارد و با توجه به وضعیت جسمانی و سن و وزن کودک، باید نوع و دوز دارو به صورت دقیق و مناسب محاسبه گردد.
سردردها یکی از علل محدودیت فعالیتهای فردی و اجتماعی و تحصیلی کودکان میباشد و درمان آن سبب بهبود کیفیت زندگی و عدم ادامه یافتن آن در دوران بزرگسالی میگردد.
۷ اختلالات تکامل کودکان و شیرخواران
یکی از ویژگیهای بارز دوران کودکی، تکامل مغزی میباشد.
تکامل شامل کلیه فرایندهای بیولوژیک و سایکولوژیک (اعصاب و روان) میباشد که سبب میشود انسان از موجودی ناتوان به فردی توانمند تبدیل گردد و از زمان لقاح شروع و تا پایان بلوغ ادامه یابد.
اختلالات تکاملی، شایعترین اختلالات دوران کودکی میباشد و طبق آمار سازمان بهداشت جهانی W.H.O حدود ۲۳ درصد کودکان کشورهای در حال توسعه را درگیر میکند.
هزار روز طلایی تکامل از زمان لقاح آغاز گردیده و تا پایان ۲۴ ماهگی ادامه مییابد که بیشترین سرعت رشد مغزی و تکامل در این دوران میباشد و پس از آن نیز با سرعت کمتر ادامه مییابد که تا سن ۵ سالگی بسیار مهمتر میباشد؛ لذا تشخیص زود هنگام و مداخله سریع میتواند در تکامل کودکان و سرنوشت آینده آنها، بسیار تاثیر گذار باشد.
حیطههای تکامل شامل موارد زیر میباشد:
1 برقراری ارتباط
2 حرکات درشت
3 حرکات ظریف
4 شخصی – اجتماعی
5 حل مسئله
در این مرکز اختلالات تکامل، با ابزارهای استاندارد جهانی، از جمله تستهای A.S.Q و تست Bayley تشخیص و اقدامات درمانی لازم صورت میگیرد.
برخی اختلالات تکاملی ویژه دوران کودکی شامل موارد زیر میباشد:
آنسفالوپاتی اپی لپتیک مانند سندرم لاندو-کلفنر وN.C.S.E (Non-Convulsive-Status-Epilepticus)
بیماری اوتیسم (ASD)
اختلال بیش فعالی و توجه و تمرکز (ADHD)
اختلال تکاملی فراگیر (Global Development Delay)
اختلالات یادگیری
اختلالات تکلم
تشخیص درست و درمان مناسب و به موقع این اختلالات نقش بسزایی در توانمندیهای آینده کودک و موفقیتهای شخصی، اجتماعی و تحصیلی وی دارد.
۸ تومورها و ضایعات مغزی
برخی ضایعات مغزی اعم از اختلالات ساختار مغز مانند هیدروسفالی-آتروفی و کیستهای مغزی، در دوران کودکی مشاهده میشود که تشخیص و درمان زود هنگام آنها حائز اهمیت میباشد.
تومورهای مغزی کودکان، برخلاف تصور که تومورها را مختص افراد مسن میدانند، در کودکان نیز مشاهده میگردد که از دوران جنینی نشئت میگیرد که با علائم تشنج، سردرد، استفراغهای مکرر و غیر قابل توجیه نمایان میشود.
9 بدفرمیها و بد شکلیهای جمجمه
اختلالات جمجمه مانند بدفرمی و بد شکلیهای جمجمه که کرانیوسینوستوزیس نمونه بارز آن است با تشخیص و درمان به موقع آن سبب رشد مناسب مغز و جلوگیری از بدفرمی و بد شکلی ظاهر جمجمه میگردد.